زوال عقلی (دمانس) اجسام لویی

با افزایش سن جمعیت، بیماری‌های زوال عقل (دمانس) بیشتر دیده می‌شوند. بیماری آلزایمر شایعترین و شناخته‌شده‌ترین نوع دمانس است، اما نوع دیگری از دمانس به نام دمانس با اجسام لویی (Lewy Body Dementia) نیز وجود دارد که اغلب با دمانس آلزایمر اشتباه گرفته می‌شود و از لحاظ شیوع در رده بعد از بیماری آلزایمر قرار دارد. تشخیص درست این دو بیماری اهمیت زیادی دارد، زیرا علائم، سیر بیماری و حتی نحوه مراقبت در منزل آنها با هم متفاوت است.

 

زوال عقل با اجسام لویی نوعی بیماری مغزی پیشرونده است که به دلیل تجمع غیرطبیعی نوعی پروتئین به نام آلفا سینوکلئین در سلول‌های مغز ایجاد می‌شود. این مواد تجمع‌ یافته که «اجسام لویی» نام دارند، عملکرد طبیعی مغز را مختل می‌کنند.

 

علائم اصلی زوال عقل با اجسام لویی شامل ترکیبی از مشکلات شناختی، حرکتی و روانی هستند: 

 

نوسان شدید در هوشیاری و توجه: از ویژگیهای دمانس با اجسام لویی نوسانات هوشیاری و بیداری و توجه بیمار است. مثلا بیمار ممکن است یک روز بسیار هوشیار و آگاهی خوبی نسبت به محیط داشته باشد و روز دیگر گیج و خواب‌آلود باشد.  

 

توهم‌های بینایی واضح: از خصوصیات دیگر دمانس با اجسام لویی توهم دیدن افراد، حیوانات یا اشیایی که وجود خارجی ندارند است. البته در دمانس آلزایمر هم ممکن است در مراحل پیشرفته چنین توهماتی رخ دهد ولی در دمانس با اجسام لویی این توهمات از همان ابتدای شروع بیماری بروز می کند.  

 

علائم شبیه پارکینسون: از علایم دیگر این دمانس بروز علایم شبه پارکینسونی یعنی کندی درحرکت و راه رفتن، سفتی عضلات، لرزش دست‌ها و اختلال در راه رفتن و تعادل است. در بیماری پارکینسون هم در مراحل پیشرفته ممکن است اختلال شناختی رخ دهد ولی شروع همزمان اختلال شناختی و علایم پارکینسونی در سال اول بیماری مطرح کنند دمانس با اجسام لویی است.

 

اختلال خواب REM: در خواب مرحله REM که معمولا با رویا دیدن همراه است و در حالت طبیعی عضلات بدن شل است در این بیماران با رویا بدن به  حرکت در می آمد یعنی بیمار در خواب صحبت می کند، فریاد و مشت و لگد می زدن یا حرکتهای شدید دارد که گاه سبب آسیب رساندن به همبسترش می شود.  

 

چرا تشخیص این نوع دمانس و افتراق آن از دمانس آلزایمر مهم است؟ یکی از ویژگی های دیگر این دمانس حساسیت به داروهای ضد توهم قدیمی است. با توجه به شیوع زیاد توهم در این بیماران استفاده از داروهای ضد توهم قدیمی ممکن است سبب تشدید علایم حرکتی و گاه هوشیاری شود و به همین خاطر تشخیص این دمانس بسیار مهم است.

 

نکات مهم مراقبت از بیماران دمانس با اجسام لویی و آلزایمر در منزل شامل:

 

ایجاد محیط امن در منزل با حذف فرش‌های لغزنده، حفظ نور کافی در شب، استفاده از دستگیره در حمام و سرویس بهداشتی

 

برخورد صحیح با توهم‌ها و عدم جر و بحث با بیمار در مورد توهم هایش، نگویید «این واقعی نیست». با آرامش احساس بیمار را تأیید کنید و توجه او را به موضوعی دیگر منحرف کنید.

 

برنامه روزانه منظم ساعت خواب و بیداری، وعده‌های غذایی منظم، فعالیت‌های ساده و تکرارشونده، پرهیز از جابجا کردن وسایل داخل منزل و یا جابجا کردن اطاق و منزل بیمار

 

ارتباط ساده و آرام با بیمار، سعی کنید با جملات کوتاه و حفظ تماس چشمی و دادن زمان کافی برای پاسخ دادن با بیمار صحبت کنید. اگر مشکل شنوایی یا بینایی قابل اصلاح با سمعک یا عینک دارد مشکل اصلاح شود.

 

مراقبت از خواب کافی و پرهیز از کافئین عصرگاهی، کاهش نور و صدا قبل از خواب و در صورت حرکات خطرناک در خواب، ایمن‌سازی تخت بیمار تا دچار سقوط نشود.