داروهای ریتوکسیمب و اکرلیزومب که هر شش ماه بصورت وریدی تزریق می شوند و همینطور داروی اوفاتومومب که بصورت زیر پوستی تزریق می شود از دسته داروهای ضد CD20 هستند. این داروها نوعی درمان هدفمند برای برخی بیماریهای خودایمنی مانند اماس و NMO و نروپاتی و آنسفالیت های التهابی هستند. این داروها به سلولهای خاصی از لنفوسیت B که بر روی سطحشان مولکول CD20 دارند حمله میکنند. چون برخی از این سلولهای B در ایجاد التهاب و حملات خودایمنی نقش دارند و مهارشان میتواند علائم و عود بیماری را کم کند.
داروهای ضد CD20 داروهای قدرتمند و موثری در پیشگیری از حمله و پیشرفت بیماری ام اس هستند و به همین دلیل بصورت گسترده و روز افزون از آنها در درمان ام اس و برخی دیگر از بیماریهای التهابی سیستم عصبی استفاده می شود.
نوعی از سلولهای لنفوسیت B بنام پلاسماسل مسئول تولید پادتن هایی است که در حفاظت بدن از بیماریهای عفونی نقش بسزایی دارد و گرچه این داروها تاثیر چندانی روی این نوع سلول ندارد ولی در مصرف طولانی داروهای ضد CD20 در برخی بیماران تولید این پادتن ها بویژه IgM و IgG کم شده و سبب افزایش بروز عفونت بویژه عفونتهای ادراری، تنفسی و پوست می شوند. بنابراین مهمترین عارضه داروهای ضد CD20 افزایش خطر عفونت است.
برای کاهش خطر عفونت در بیماران در وهله اول توصیه های مراقبتی از قبل شستشوی دست ها، مراقبت در مکان های پر ازدحام از لحاظ ابتلای به عفونت های تنفسی می شود.
واکسیناسیون: قبل از شروع این داروها میزان ایمنی فرد درمقابل برخی ویروس ها مثل هپاتیت بی و سی و آبله مرغان بررسی می شود. قبل از شروع درمان توصیه می شود جدول واکسیناسیون بویژه از نظر هپاتیت، مننژیت، پنوموواکس، کووید و آنفلوآنزا و واکسن زگیل تناسلی (گارداسیل) تکمیل شود. اگر قبلا آبله مرغان گرفته و ایمنی داشته باشد دیگر نیازی به واکسن ندارد در غیر اینصورت بهتر است واکسن آبله مرغان هم زده شود. بعلاوه بهتر است هر سال واکسن آنفلوآنزا تجدید شود. از آنجاییکه بعد از شروع این داروها از میزان پاسخگویی به واکسن کم می شود بهتر است چهار هفته قبل شروع دارو واکسیناسیون تکمیل شود.
در صورت بروز هرگونه تب و علایم عفونی باید به پزشک معالج مراجعه کند تا در صورت نیاز از لحاظ سطح خونی سلولهای ایمنی و مقدار پادتن ها بررسی انجام شود. معمولا قبل از هر دوره تزریق نیز از لحاظ عفونت و سطح گلبولهای خونی و مقدار IgG بررسی انجام می شود و در مواردی که هنوز مقدار این پادتن به اندازه ایده آل نرسیده باشد زمان تزریق به عقب انداخته می شود.
واکنشهای حین یا پس از تزریق: از خصوصیات ریتوکسیماب و تا حدودی اکرلیزوماب بروز واکنش های حساسیتی مانند تب، لرز یا بثورات پوستی در حین تزریق در برخی بیماران است که معمولاً قابلکنترلاند. این عارضه در تزریقات ابتدایی بیشتر رخ می دهد و با تکرار تزریق بمرور کمتر می شود. برای کاستن از این عوارض می توان شب قبل از تزریق قرص ضد حساسیت تجویز کزد و یا قبل از تزریق کورتن و ضد حساسیت تزریق شود.
بارداری و شیردهی: برای کسانی که قصد بارداری دارند، نیاز به برنامهریزی دقیق بین تیم درمان و بیمار وجود دارد تا هم از عود بیماری پیشگیری شود و هم ایمنی جنین حفظ گردد. طول عمر ریتوکسیماب و اکرلیزومات در بدن حدود چهار ماه است ولی اثر ایمنی و پیشگیری از حمله ام اس بیش از شش ماه طول می کشد. بعلاوه تا انتهای ماه ششم بارداری این دارو از جفت عبور نمی کند و نمی تواند بر سیستم ایمنی جنین اثر گذارد. بنابراین بهترین زمان شروع بارداری بین یک تا سه ماه پس از تزریق دارو است که هم جنین از عوارض دارو محفوظ بماند و هم اثرات حفاظتی دارو برای مادر تا اواخر بارداری نسبتا پایدار باشد.
بعد از زایمان در مورد شیردهی و تجویز دارو باید تصمیم گیری شود. گرچه هنوز اجازه دادن این دارو همراه با شیردهی داده نشده است ولی مقدار ترشح دارو در شیر مادر بسیار اندک است و آن هم معمولا توسط آنزیم های گوارشی نوزاد هضم می شود و آسیبی برای نوزاد ندارد.
